Wat is wat?
Ramadan is de negende maand van de islamitische kalender. Moslims die dat kunnen, vasten van de dageraad tot zonsondergang: ze eten en drinken dan niet. Het is ook een tijd van gebed, vrijgevigheid en samenkomen.
Elke avond wordt het vasten verbroken met de iftar, vaak samen met familie, buren of in de moskee. Voor de dageraad eten veel mensen een vroege maaltijd (suhoor, in het Turks sahur). In veel moskeeën zijn er extra avondgebeden (tarawih, in het Turks teravih). Veel moslims geven in deze maand extra aan goede doelen.
Groet Ramadan Mubarak (gezegende Ramadan). In het Nederlands: een fijne Ramadan.
Niet iedereen hetzelfde
De eerste dag hangt af van hoe de nieuwe maan wordt vastgesteld. In 2026 begon de Ramadan in Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten op woensdag 18 februari, en volgens Diyanet (Turkije), in Marokko en in Iran op donderdag 19 februari. Ook in Nederland begonnen moskeeën dat jaar niet allemaal op dezelfde dag.
Begint de avond ervoor, bij zonsondergang.
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Ramadan; IslamOmroep, 17 feb 2026: Nederland verdeeld over start Ramadan; Ahram Online, 17 feb 2026: begin Ramadan in Saoedi-Arabië, Qatar en VAE; The Jakarta Post / AFP, 18 feb 2026: Ramadan begint woensdag in Saoedi-Arabië, donderdag in Iran; TelQuel, 18 feb 2026: 1e dag Ramadan in Marokko
Alles over Ramadan
Bijzondere nacht datum niet vast
Laylat al-Qadr
Nacht van de Bestemming (ook: Nacht van de Waardigheid), Kadir Gecesi (Turks) · 27 Ramadan
Moslims geloven dat in deze nacht de eerste verzen van de Koran werden geopenbaard. De Koran noemt haar "beter dan duizend maanden" (soera 97). Veel moslims blijven die nacht langer op om te bidden, de Koran te lezen en te danken.
Groet Een gezegende nacht.
Niet iedereen hetzelfde
Welke nacht het precies is, staat niet vast. Volgens de meeste soennieten is het een van de oneven nachten van de laatste tien dagen van de Ramadan; de 27e nacht wordt het meest gevierd, ook door Diyanet. Veel sjiieten leggen de nadruk op de 19e, 21e en vooral de 23e nacht. De datum in deze kalender is de 27e.
Begint de avond ervoor, bij zonsondergang.
Bronnen: Koran, soera 97 (quran.com); Encyclopaedia Britannica: Ramadan; Sahih al-Bukhari 2017 (sunnah.com); TDV İslâm Ansiklopedisi: Kadir Gecesi (2001); WikiShia: Laylat al-Qadr
Het Suikerfeest is het feest aan het einde van de Ramadan. Veel moslims danken God dat ze de maand hebben volgehouden. Ze gaan 's ochtends naar het feestgebed, trekken mooie kleren aan, bezoeken familie en vrienden en eten veel lekkers. Kinderen krijgen vaak cadeautjes of geld. Voor het feestgebed geven veel moslims een vaste gift aan mensen in nood (zakat al-fitr).
Het feest duurt drie dagen. Het wordt ook het kleine feest genoemd, naast het Offerfeest als het grote feest.
De naam Suikerfeest heeft niets te maken met suikerziekte (diabetes). Hij komt van het Turkse Şeker Bayramı: şeker betekent suiker, snoep en zoetigheid, omdat er met het feest veel zoets wordt gegeten. De Arabische naam Eid al-Fitr betekent "feest van het verbreken van het vasten". Sommige moslims gebruiken liever Eid al-Fitr of Ramazan Bayramı, omdat "Suikerfeest" te veel de nadruk op snoep legt.
Groet Eid Mubarak (gezegend feest). In het Turks: Bayramınız mübarek olsun. In het Nederlands: fijn Suikerfeest.
Niet iedereen hetzelfde
De dag hangt af van de vaststelling van de nieuwe maan. In 2026 vielen Saoedi-Arabië, Diyanet en Marokko samen op vrijdag 20 maart, maar dat is niet elk jaar zo. Ook sjiitische gemeenschappen stellen de dag vaak zelf vast, via de geestelijk leider (marja') die zij volgen.
Ook de viering verschilt per cultuur. In Turkije krijgen kinderen snoep en cadeaus en gaan ze vaak langs de deuren van de buren om een fijne bayram te wensen.
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Eid al-Fitr; TDV İslâm Ansiklopedisi: Bayram (1992); NPO Kennis: Waarom is Eid-al-Fitr (Suikerfeest) geen vrije dag?; FunX, 9 apr 2024: Waarom Eid al-Fitr geen Suikerfeest meer genoemd wordt; Gulf News, 18 mrt 2026: Saoedi-Arabië maakt de eerste dag van Eid al-Fitr bekend; Daily Sabah, 4 juni 2019: All about Ramadan Bayram; Radio Farda (RFE/RL), 2020: Not all ayatollahs agree with Khamenei over end of Ramadan
Alles over Suikerfeest
Dit is de belangrijkste dag van de hadj, de bedevaart naar Mekka. Pelgrims staan van de middag tot zonsondergang op en rond de berg Arafat bij Mekka om te bidden en vergeving te vragen. Moslims die niet op bedevaart zijn, vasten op deze dag vaak vrijwillig; het is geen plicht.
Groet Een gezegende dag.
Niet iedereen hetzelfde
De datum volgt de hadj in Saoedi-Arabië. Wie in Nederland het Offerfeest op een andere dag viert, telt ook de Dag van Arafah soms een dag anders.
Bronnen: TDV İslâm Ansiklopedisi: Arefe (1991); Encyclopaedia Britannica: Mount ʿArafāt; R.H. van Gent (Universiteit Utrecht): Umm al-Qura, de belangrijkste islamitische dagen
Het Offerfeest herinnert aan de bereidheid van Ibrahim (Abraham) om zijn zoon te offeren uit gehoorzaamheid aan God. Volgens de overlevering kreeg hij in plaats daarvan een ram; de Koran spreekt van "een groots offer" (soera 37). Veel moslims die het kunnen betalen, offeren een schaap, geit of rund en verdelen het vlees meestal in drie delen: voor het gezin, voor familie en vrienden, en voor mensen in nood.
Het feest valt samen met het einde van de hadj en duurt drie tot vier dagen.
Groet Eid Mubarak. In het Nederlands: fijn Offerfeest.
Niet iedereen hetzelfde
Geleerden verschillen van mening of het offer verplicht of sterk aanbevolen is. De datum hangt af van de vaststelling van de maand Dhu al-Hijja; in 2026 vierden onder meer Saoedi-Arabië, Marokko en Diyanet op woensdag 27 mei.
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Eid al-Adha; Koran, soera 37:99-113 (quran.com); TDV İslâm Ansiklopedisi: Kurban (2002); Médias24, 17 mei 2026: Offerfeest in Marokko op 27 mei; Diyanet-kalender 2026 (via islamveihsan.com)
Alles over Offerfeest
Eid al-Ghadir is een sjiitische feestdag. Volgens sjiitische overlevering sprak de profeet Mohammed in het jaar 632, op de terugweg van zijn laatste bedevaart, bij de vijver Ghadir Khumm over Ali ibn Abi Talib. Veel sjiieten zien dat als de aanwijzing van Ali als opvolger.
Groet Eid Mubarak.
Niet iedereen hetzelfde
Dit is een sjiitische feestdag; niet alle moslims vieren deze dag.
Bronnen: M.A. Amir-Moezzi, ‘Ghadīr Khumm’, Encyclopaedia of Islam THREE, Brill 2014; WikiShia: Event of Ghadir
De islamitische jaartelling begint met de Hijra, de verhuizing van de profeet Mohammed en zijn volgelingen van Mekka naar Medina in het jaar 622. Het nieuwe jaar begint op 1 Muharram. Muharram is een van de vier heilige maanden.
Groet Een gezegend nieuw jaar.
Niet iedereen hetzelfde
Niet iedereen markeert deze dag. Voor veel sjiieten begint met Muharram een periode van rouw (zie Asjoera).
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Islamic calendar; Encyclopaedia Britannica: Muharram; Diyanet-kalender 2026 (via islamveihsan.com)
Gedenkdag verschillende betekenissen
Asjoera
Ashura, Aşure Günü (Turks) · 10 Muharram
Asjoera valt op de tiende dag van Muharram en heeft voor moslims verschillende betekenissen. Veel soennieten denken aan de redding van Musa (Mozes) en de Israëlieten en vasten vrijwillig. Voor sjiieten is Asjoera een dag van rouw: ze herdenken de dood van Husayn, kleinzoon van de profeet Mohammed, in Karbala in het jaar 680, met herdenkingsbijeenkomsten, voordrachten en processies.
Asjoera is dus voor veel moslims geen feest, maar een dag van bezinning. In Turkije delen mensen vaak aşure met de buren, een zoete pudding.
Groet Wij wensen iedereen een dag van bezinning toe.
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Ashura; TDV İslâm Ansiklopedisi: Âşûrâ (1991); Encyclopaedia Britannica: Muharram
Gedenkdag niet iedereen viert dit
Mawlid an-Nabi
Mevlid Kandili (Turks), Maulid · 12 Rabi al-Awwal
Mawlid herdenkt de geboorte van de profeet Mohammed. In veel landen, zoals Marokko, is het een officiële feestdag, met gedichten, liederen en gezamenlijke maaltijden. In Turkije worden op de avond ervoor gedichten over zijn leven voorgedragen, vaak het Mevlid van Süleyman Çelebi.
Groet Een gezegende dag.
Niet iedereen hetzelfde
Veel moslims vieren deze dag, anderen niet: sommige geleerden zien het vieren als een ongewenste vernieuwing. De meeste soennieten noemen 12 Rabi al-Awwal als geboortedag, veel sjiieten 17 Rabi al-Awwal (vijf dagen later). De datum in deze kalender is de 12e.
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Mawlid; TDV İslâm Ansiklopedisi: Mevlid (2004); TelQuel, 14 aug 2026: Aïd Al Mawlid officiële feestdag; WikiShia: Prophet's birth
Isra en Mi'raj is de nachtreis van de profeet Mohammed van Mekka naar Jeruzalem en vandaar de hemelvaart, zoals de islamitische traditie vertelt. Veel moslims bidden die nacht extra en lezen of luisteren naar het verhaal.
Groet Een gezegende nacht.
Niet iedereen hetzelfde
27 Rajab is de meest genoemde datum, maar niet de enige. Niet alle moslims markeren deze nacht. Voor veel twaalver-sjiieten is 27 Rajab ook de herdenking van de eerste roeping van de profeet (Mab'ath).
Begint de avond ervoor, bij zonsondergang.
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Miʿrāj; TDV İslâm Ansiklopedisi: Mi‘rac (2020); WikiShia: Bi'tha (Mab'ath)
Bijzondere nacht niet iedereen viert dit
Laylat al-Bara'ah
Nisf Sha'ban, Berat Kandili (Turks), Shab-e-Barat · 15 Sha'ban
Een nacht van gebed, vergeving en bezinning, een paar weken voor de Ramadan. Veel moslims bidden, geven aalmoezen en denken aan overleden familieleden. In Turkije heet de nacht Berat Kandili; in Zuid-Azië maken gezinnen zoetigheid zoals halwa.
Groet Een gezegende nacht.
Niet iedereen hetzelfde
Onder soennitische geleerden is er discussie: sommigen vinden gebed in deze nacht goed, anderen raden het af. Sjiieten vieren op 15 Sha'ban ook de geboortedag van de twaalfde imam, Muhammad al-Mahdi.
Begint de avond ervoor, bij zonsondergang.
Bronnen: TDV İslâm Ansiklopedisi: Berat Gecesi (1992); TDV İslâm Ansiklopedisi: Kandil (gece) (2001); The Financial Express (Bangladesh), 3 feb 2026: Shab-e-Barat in Oud-Dhaka; WikiShia: Twelfth Imam
Waarom viert jouw moskee misschien op een andere dag?
Een islamitische maand telt 29 of 30 dagen en begint als de nieuwe maansikkel er is. Hoe je vaststelt dát hij er is, daarover verschillen landen en gemeenschappen: met het blote oog kijken, vooraf uitrekenen, of de aankondiging van een ander land volgen. Over welke manier de juiste is, verschillen geleerden en gemeenschappen van mening. Deze site kiest daar niet tussen.
In Nederland is er geen centrale instantie die de datum voor iedereen vaststelt. In 2026 begon de Ramadan daardoor niet overal op dezelfde dag: de moskeeën die Diyanet volgen, en volgens de IslamOmroep ook een groot deel van de Surinaamse, Afghaanse, Pakistaanse en Molukse moskeeën, begonnen op donderdag 19 februari; andere moskeeën volgden Saoedi-Arabië en begonnen op woensdag 18 februari. IslamOmroep, 17 feb 2026: Nederland verdeeld over start Ramadan
Deze site toont de datums van de Umm al-Qura-kalender. Dat is een berekening uit Saoedi-Arabië. Voor de Ramadan en de feesten kijkt Saoedi-Arabië daarnaast naar de werkelijke nieuwe maan en kondigt het de dag zelf aan; in 2026 kwam dat steeds uit op dezelfde dag als de berekening. R.H. van Gent (Universiteit Utrecht): The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia
Kalendersystemen
| Systeem | Waar | Hoe begint de maand? |
|---|
| Umm al-Qura | Saoedi-Arabië | Berekende kalender voor het dagelijks leven. Het begin van de Ramadan en de feestmaanden wordt aangekondigd na waarneming van de maan. |
| Diyanet | Turkije, en veel Turkse moskeeën elders | Rekent vooraf uit wanneer de nieuwe maan zichtbaar kan zijn. De datums zijn lang van tevoren bekend. |
| Marokko | Marokko | Waarneming van de maan; het ministerie van Habous en Islamitische Zaken maakt de dag bekend. Kan een dag later vallen dan in Saoedi-Arabië. |
| MABIMS | Brunei, Indonesië, Maleisië, Singapore | Regionale zichtbaarheidseisen: de maan minstens 3° hoog en 6,4° van de zon. |
| Muhammadiyah (KHGT) | De Indonesische Muhammadiyah-beweging | Eén wereldwijde berekende kalender, sinds 2025. |
| Veel sjiitische gemeenschappen | Onder meer Iran | Meestal waarneming; veel sjiieten volgen daarbij de uitspraak van de geestelijk leider (marja') die zij volgen. |
Bronnen: Encyclopaedia Britannica: Islamic calendar, R.H. van Gent (Universiteit Utrecht): The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia, R.H. van Gent (Universiteit Utrecht): The Islamic Calendar of Turkey, TelQuel, 18 feb 2026: 1e dag Ramadan in Marokko, CNN Indonesia, 23 feb 2022: nieuwe criteria voor het begin van de maand (MABIMS), Investortrust.id, 25 juni 2025: Muhammadiyah lanceert de wereldwijde kalender (KHGT), Radio Farda (RFE/RL), 2020: Not all ayatollahs agree with Khamenei over end of Ramadan.
Umm al-Qura en Diyanet naast elkaar
| Umm al-Qura | Diyanet |
|---|
| Begin Ramadan 2026 | woensdag 18 februari | donderdag 19 februari |
| Suikerfeest 2026 | vrijdag 20 maart | vrijdag 20 maart |
| Offerfeest 2026 | woensdag 27 mei | woensdag 27 mei |
| Begin Ramadan 2027 | maandag 8 februari | maandag 8 februari |
| Suikerfeest 2027 | dinsdag 9 maart | dinsdag 9 maart |
Diyanet-datums volgens nieuwsberichten over de Diyanet-kalender: Diyanet-kalender 2026 (via islamveihsan.com), Evrensel: Diyanet 2027-kalender. Kijk voor de officiële tijden op diyanet.nl.