Kaaba betekent kubus
Het woord Kaaba betekent "kubus". Het gebouw is ongeveer 13 tot 15 meter hoog.
Bronnen: EBSCO Research Starters: Kaaba; A. Petersen, Dictionary of Islamic Architecture, Routledge 1997, p. 142
Elk jaar een nieuw kleed
Het zwarte kleed van de Kaaba (kiswa), van zijde met gouden borduursel, wordt elk jaar vervangen door een nieuw.
Bronnen: Saudipedia (Saoedische encyclopedie): Al-Kaaba's Kiswa; Arab News (SPA), 30 juli 2022: nieuw kleed voor de Kaaba
Zeven rondjes
Pelgrims lopen zeven keer tegen de klok in om de Kaaba. Mannen lopen de eerste drie rondjes traditioneel in een stevig tempo, de laatste vier rustig.
Bronnen: Jami' at-Tirmidhi 857 (overlevering over het lopen rond de Kaaba); EBSCO Research Starters: Kaaba
Twee keer per jaar wijst je schaduw de weg
Rond 28 mei en 16 juli staat de zon 's middags recht boven de Kaaba. In Nederland is dat ongeveer om 11:18 en 11:27 (zomertijd). De schaduw van een rechtopstaande stok wijst dan precies van Mekka af; de qibla is de andere kant op.
Bronnen: Azhari bin Mohamed & Mohd. Zambri Zainuddin, Qibla Determination through the Sun Transit over Ka'ba, Malaysian Journal of Science; CNN, 26 mei 2016: Sun will align directly over Kaaba; Eigen berekening (zonnestand en grootcirkel, site/qibla.js)
Een islamitisch jaar is ongeveer elf dagen korter
De islamitische kalender volgt de maan. Een jaar duurt ongeveer 354 dagen, zo'n elf dagen korter dan een zonnejaar. Daardoor gaat de Ramadan in ongeveer 33 jaar het hele jaar rond, langs zomer en winter.
Bronnen: P. Lunde, The Beginning of the Hijri Calendar, Saudi Aramco World, nov/dec 2005; Encyclopaedia Britannica: Islamic calendar
De Ramadan schuift elk jaar naar voren
In 2026 begon de Ramadan rond 18 februari. Volgens de Umm al-Qura-kalender begint hij naar verwachting rond 8 februari 2027 en rond 28 januari 2028.
Bronnen: The Jakarta Post / AFP, 18 feb 2026: Ramadan begint woensdag in Saoedi-Arabië, donderdag in Iran; R.H. van Gent (Universiteit Utrecht): The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia
Een dag begint 's avonds
Een islamitische dag begint volgens de gangbare opvatting bij zonsondergang. Daarom begint een feest of een bijzondere nacht al de avond ervoor.
Bronnen: moonsighting.org.uk (Britse maanwaarnemingsorganisatie): When is the start of the Islamic day and week?; ReligionFacts: Islamic calendar
De jaartelling begint in 622
De islamitische jaartelling begint met de verhuizing (Hijra) van de profeet Mohammed van Mekka naar Medina, in 622. Het jaar 1448 begon in juni 2026; 1449 begint naar verwachting in juni 2027.
Bronnen: P. Lunde, The Beginning of the Hijri Calendar, Saudi Aramco World, nov/dec 2005; R.H. van Gent (Universiteit Utrecht): The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia
De moskee van de twee richtingen
In Medina staat de Masjid al-Qiblatayn, de "moskee van de twee richtingen". Volgens de overlevering veranderde hier, midden in een gebed in het tweede jaar na de Hijra, de gebedsrichting van Jeruzalem naar Mekka.
Vanuit Nederland: zuidoost
Vanuit Nederland ligt Mekka ongeveer 123 graden (Zeeuws-Vlaanderen) tot 129 graden (Oost-Groningen) vanaf het noorden, op 4.400 tot 4.600 km. Vanuit New York is het noordoost, vanuit Jakarta west-noordwest.
Bronnen: Eigen berekening (zonnestand en grootcirkel, site/qibla.js); G. Almakky & J. Snyder, Calculating an Azimuth from One Location to Another, Cartographica 1996; Wired, 2007: A Muslim Astronaut's Dilemma: How to Face Mecca From Space
Sterrenkundigen rekenden het al uit
Al vanaf de negende eeuw berekenden islamitische sterrenkundigen de qibla met bolmeetkunde, de wiskunde van de grootcirkel. Ze gebruikten daarbij instrumenten zoals het astrolabium.
Bronnen: Wired, 2007: A Muslim Astronaut's Dilemma: How to Face Mecca From Space; University of Cambridge, History and Philosophy of Science: Religious calculations with the astrolabe
De hadj duurt ongeveer vijf dagen
Moslims die gezond zijn en het kunnen betalen, maken één keer in hun leven de bedevaart naar Mekka. Mannelijke pelgrims dragen eenvoudige witte, ongenaaide doeken (ihram).
Miljoenen pelgrims
In 2012 kwamen er ruim 3,1 miljoen pelgrims naar de hadj, in 2019 bijna 2,5 miljoen.
Bronnen: Royal Embassy of Saudi Arabia: hadj-cijfers 2012 (archief); GASTAT (Saoedisch statistiekbureau): aantal pelgrims 1440 AH (2019)
De Ramadanlantaarn
De fanous, de lantaarn die bij de Ramadan hoort, komt volgens de overlevering uit middeleeuws Egypte, waar mensen met lantaarns de komst van kalief al-Mu'izz naar Caïro verwelkomden. Het woord komt uit het Grieks en heeft met licht te maken.
Bronnen: The National, 1 apr 2022: The history of the fanous; The Majalla: 'Fanous Ramadan', a folk heritage
Waar de naam Suikerfeest vandaan komt
De Nederlandse naam komt van het Turkse Şeker Bayramı. Şeker betekent suiker, snoep en zoetigheid: er wordt met het feest veel zoets gegeten. Met suikerziekte heeft de naam dus niets te maken.
Bronnen: FunX, 9 apr 2024: Waarom Eid al-Fitr geen Suikerfeest meer genoemd wordt; NPO Kennis: Waarom is Eid-al-Fitr (Suikerfeest) geen vrije dag?; Daily Sabah, 4 juni 2019: All about Ramadan Bayram
Langs de deuren
In Turkije trekken mensen met het feest vaak nieuwe of hun mooiste kleren aan, en gaan kinderen langs de deuren van de buren. Ze krijgen snoep of een klein cadeau.
Bronnen: Daily Sabah, 4 juni 2019: All about Ramadan Bayram; Fethiye Times: Ramazan Bayramı; Anadolu Agency, 4 juni 2019: Turkey celebrates Eid al-Fitr
Delen in drieën
Bij het Offerfeest wordt het vlees vaak in drie delen verdeeld: voor het eigen gezin, voor familie en vrienden, en voor mensen in nood.
Bronnen: Daily Sabah, 2015: Qurban Bayram: How do Muslims celebrate a holy feast?; TDV İslâm Ansiklopedisi: Kurban (2002)
In 1889 waren het er 49
Bij de volkstelling van 1889 werden in Nederland 49 moslims geteld (toen "Mahomedanen" genoemd). Halverwege de twintigste eeuw waren het er enkele honderden.
Bron: CBS, Nederland in cijfers 2024: Welk geloof hangen we aan?
Zes op de honderd
In 2023 zei ongeveer 6 procent van de Nederlanders moslim te zijn.
Bron: CBS, Nederland in cijfers 2024: Welk geloof hangen we aan?